ด่วน ! ยูเนสโกรับรอง โขนไทย เป็นมรดกโลกของชาติไทยอย่างน่าภาคภูมิใจ

ด่วน ! ยูเนสโกรับรอง โขนไทย เป็นมรดกโลกของชาติไทยอย่างน่าภาคภูมิใจ
ธันวาคม 02 15:07 2018

จากกรณีที่องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ประกาศรับรองให้ โขนไทย (Khon, masked dance drama in Thailand) เป็นมรดกวัฒนธรรมอันจับต้องไม่ได้ (Intangible Heritage) ของมวลมนุษยชาติอย่างเป็นทางการแล้ว

ก่อนถึงนาทีประวัติศาสตร์ที่คณะกรรมการจะประกาศรับรองให้ โขนไทย เป็นมรดกโลก เพจ ASEAN “มอง” ไทย ได้นำคลิปส่วนหนึ่งจากการถ่ายทอดสดที่ประเทศไทยได้แสดง โขน ต่อหน้าคณะกรรมการยูเนสโกด้วย

ทั้งนี้ ประเทศไทย ได้มีการเสนอ “การแสดงโขนในประเทศไทย” (Khon masked dance drama in Thailand) ในรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ต่อที่ประชุมยูเนสโกเพื่อพิจารณาเป็นครั้งแรก ซึ่งอยู่ในลำดับที่ 37 จาก 40 รายการ โดยมี นายชาย นครชัย อธิบดีกรมส่งเสริมวัฒนธรรม (สวธ.) นำทีมคณะผู้แทนประเทศไทยเข้าร่วมประชุม
สำหรับขั้นตอนการพิจารณาเป็นไปอย่างตื่นเต้น ลุ้นระทึก โดยคณะกรรมการได้พิจารณารายการที่แต่ละประเทศเสนอรายชื่อเข้ามา จากข้อมูล และฉายวิดีโอประกอบ ที่ละรายการ เรียงตามลำดับรายชื่อประเทศ

นายวีระ โรจน์พจนรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เปิดเผยว่า ได้รับรายงานว่าผลการประชุมคณะกรรมการร่วมระหว่างรัฐบาลเพื่อการสงวนรักษามรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของยูเนสโก ครั้งที่ 23 ระหว่างวันที่ 26 พ.ย.-1 ธ.ค. 2561 ที่เมืองพอร์ตหลุยส์ สาธารณรัฐมอริเชียส มีผู้แทนจากประเทศภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของยูเนสโกเข้าร่วมประชุม 181 ประเทศ
ที่ประชุมพิจารณาและประกาศให้ขึ้นบัญชีการแสดงโขนในประเทศไทย “Khon, masked dance drama in Thailand” ในรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติอย่างเป็นทางการ

นายวีระกล่าวว่า ด้วยพระมหากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่หาที่สุดมิได้ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 ทรงอนุรักษ์ ส่งเสริม ฟื้นฟู สืบสาน และพัฒนาการแสดงโขนในทุกมิติ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้จัดสร้างเครื่องแต่งกายเครื่องประดับโขนชุดใหม่ พัฒนาการแต่งหน้าให้งดงามดึงดูดความสนใจ พัฒนารูปแบบและเทคนิคการแสดง ฉากเวที แสง สี เสียง อันเป็นที่มาของโขนพระราชทาน

นับเป็นการขึ้นทะเบียนมรดกโลกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมวลมนุษยชาติครั้งแรกของไทย นับตั้งแต่ได้เข้าร่วมเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้โดยสมบูรณ์เมื่อปี พ.ศ. 2559

ส่วนมรดกทางศิลปวัฒนธรรมของประเทศอื่น ๆ ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนในปีนี้รวมถึง “ดนตรีเร็กเก” ของจาเมกา, “ดอนดัง ซายัง” ซึ่งเป็นการแสดงดนตรีและบทกวีในมาเลเซีย, พิธีกรรมของญี่ปุ่นที่เรียกว่า “ไรโฮชิน” ซึ่งเป็นการสวมหน้ากากและแต่งกายเลียนแบบเทพเจ้าที่ไปเยือนบ้านเรือนผู้คนในช่วงต้นปีหรือช่วงเปลี่ยนฤดูกาล, ศาสตร์การทำน้ำหอมในชุมชน Pays de Grasse ของฝรั่งเศส, ศาสตร์การอาบสมุนไพรตามตำราแพทย์แผนโบราณของชาวทิเบตในจีน และศาสตร์การจัดการความเสี่ยงการเกิดหิมะถล่มในสวิตเซอร์แลนด์และออสเตรีย เป็นต้น

สำหรับกรณีที่มีข้อถกเถียงอยู่ในขณะนี้ว่า “โขน” เป็นของไทยหรือกัมพูชา ผศ.ดร.ศุภชัย กล่าวว่า ตั้งแต่สมัยก่อนที่เราอยู่รวมกันเป็นสังคมสุวรรณภูมิ เราปฏิเสธไม่ได้ว่ามีการรับวัฒนธรรมต่าง ๆ เช่น ความเชื่อ ศาสนา มาจากอินเดีย โดยผ่านเข้ามาทางขอม แต่ก็ไม่ได้รับมาทั้งหมด แม้กระทั่งโขนเองก็มีการพัฒนาจนกระทั่งสมัยปัจจุบันที่มีการแสดงในโรงละครและมีฉากต่าง ๆ ประกอบ

สำหรับทางกัมพูชาก็มีศิลปะรูปแบบหนึ่งที่เรียกว่า “ลโขล” ซึ่งในสมัยก่อนจะใช้ผู้แสดงเป็นเพศหญิงทั้งหมด ต่างจากโขนของไทยที่จะใช้เพศชายในการแสดง รวมถึงลักษณะท่ารำก็มีความแตกต่างกัน ดังนั้น การที่จะสรุปว่าวัฒนธรรมโขนทั้งหมดเป็นของใครเป็นสิ่งที่ตอบได้ยาก เนื่องจากทั้งไทยและกัมพูชาก็มีการ “เลื่อนไหลทางวัฒนธรรม” ซึ่งกันและกันมาโดยตลอด คือการรับวัฒนธรรมเข้ามาขณะเดียวกันก็แลกเปลี่ยนวัฒนธรรมออกไปด้วย แต่ก็มีการพัฒนารูปแบบของโขนแต่ละประเทศในแบบฉบับของตนเองจนเป็นอัตลักษณ์

ทั้งนี้ กรณีที่ไทยจะขึ้นทะเบียนโขนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมก็สามารถกระทำได้ คือขึ้นทะเบียนในสิ่งที่ได้พัฒนามาแล้วจนเกิดเป็นโขนยุคปัจจุบัน ซึ่งหากกัมพูชาจะขึ้นทะเบียนลโขลบ้าง ก็ถือว่าสามารถทำได้เช่นกัน เพราะมีอัตลักษณ์แตกต่างกัน

นับเป็นความภาคภูมิที่สุดสำหรับคนไทยอย่างเรา ที่โขนไทยได้ถูกนำไปแสดงให้ชาวต่างชาติได้เห็นและยังถูกรับรองจากยูเนสโกอีกด้วย

view more articles

About Article Author

write a comment

0 Comments

No Comments Yet!

You can be the one to start a conversation.

Add a Comment